10 czerwca 2026 roku w Bibliotece Uniwersytetu Łódzkiego odbyło się II Forum Fundacji Akademickich pod hasłem „Wspólnota wartości dla popularyzacji nauki”. Wydarzenie zgromadziło przedstawicieli fundacji akademickich z całej Polski, reprezentantów uczelni, instytucji współpracujących oraz Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego.
Forum objął patronatem honorowym Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego Marcin Kulasek.
Popularyzacja nauki w nowej rzeczywistości prawnej
Tegoroczne Forum odbyło się w szczególnym kontekście. Projektowana nowelizacja ustawy — Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce po raz pierwszy czyni z popularyzacji nauki i przeciwdziałania dezinformacji ustawowe zadanie uczelni. Upowszechnianie wyników badań staje się jednym z kryteriów eksperckiej oceny potencjału — oceny, która będzie ważyć na uprawnieniach uczelni i jej szansach w Inicjatywie Doskonałości Uczelnia Badawcza (IDUB) oraz Regionalnej Inicjatywie Doskonałości (RID).
O tym, co ta zmiana oznacza w praktyce, mówiła Barbara Szelewa-Kropiwnicka, Dyrektor Departamentu Analiz Strategicznych i Popularyzacji Nauki w MNiSW. W swoim wystąpieniu przedstawiła programy ministerstwa realizowane w ramach 2026 — Roku Popularyzacji Nauki i podkreśliła, że popularyzacja przestaje być działalnością „przy okazji”. Staje się elementem strategii i oceny instytucji.
Poezja rzeczywistości — wykład inauguracyjny
Dr hab. Krzysztof Pabis, prof. UŁ, Prorektor ds. popularyzacji nauki i kształcenia Uniwersytetu Łódzkiego, wygłosił wykład zatytułowany „Poezja rzeczywistości: jak popularyzacja otwiera naukowe myślenie”. Jego wystąpienie postawiło prowokacyjną tezę: dobra popularyzacja nauki nie polega na upraszczaniu — polega na zapraszaniu do innego sposobu widzenia świata. To nie dydaktyka. To zmiana perspektywy.
Panel: fundacje i uczelnie — razem czy osobno?
Centralnym punktem części otwartej Forum był panel dyskusyjny „Nauka w przestrzeni publicznej — fundacje i uczelnie razem czy osobno?”. W dyskusji wzięli udział:
- Honorata Pytloch-Ogieniewska — koordynator ds. popularyzacji nauki, Centrum Współpracy z Otoczeniem i Społecznej Odpowiedzialności Uczelni, Uniwersytet Łódzki,
- Dominik Leżański — Prezes Zarządu Fundacji Politechniki Łódzkiej,
- dr Jacek Bartkiewicz — Prezes Zarządu Fundacji Rozwoju Edukacji Menedżerskiej SGH.
Dyskusja potwierdziła, że pytanie „razem czy osobno” jest pytaniem źle postawionym. Uczelnia i fundacja akademicka pełnią strukturalnie różne role: uczelnia dysponuje autorytetem naukowym i zasobem wiedzy, fundacja — elastycznością, zdolnością pozyskiwania środków prywatnych i dostępem do otoczenia społeczno-gospodarczego. Właściwe pytanie brzmi: kto co robi najlepiej i jak obie strony mogą się uzupełniać?
Ważnym wątkiem była nowa rzeczywistość ewaluacyjna. Paneliści wskazywali, że fundacje akademickie mogą aktywnie współtworzyć wartości, które uczelnia wykaże w ocenie potencjału — przez organizację wydarzeń popularnonaukowych, budowanie partnerstw z biznesem i społecznością lokalną, finansowanie programów stypendialnych czy wsparcie działań na rzecz środowiska pracy naukowej. Warunkiem jest jednak świadoma, sformalizowana współpraca — nie tylko dobra wola po obu stronach.
Dobre praktyki — co działa w terenie
Sesja inspiracyjna przyniosła cztery prezentacje projektów realizowanych przez fundacje i uczelnie:
- Uniwersytet Dziecięcy przy UMK oraz Uniwersytet Młodych — Hubert Długołęcki, Fundacja Amicus Universitatis Nicolai Copernici,
- Program stypendialny PRIMUS — dr Sabina Wyrwich-Płotka, Fundacja Uniwersytetu Opolskiego,
- UniLodz: nauka nas inspiruje – prezentacja działań Centrum Współpracy z Otoczeniem i Społecznej Odpowiedzialności Uczelni UŁ — Agata Dawidowicz, Uniwersytet Łódzki,
- Program Łódź Innovation Heroes — dr Dariusz Koperczak, Fundacja Uniwersytetu Łódzkiego.
Sesja pokazała, że skuteczne formaty popularyzacji łączy kilka cech: długofalowość, zaangażowanie konkretnej grupy odbiorców i wyraźna tożsamość projektu — niezależnie od tego, czy stoi za nim uczelnia, fundacja, czy obie instytucje razem.
Porozumienie rośnie
Wydarzenie zgromadziło poza przedstawicielami Porozumienia Fundacji Akademickich przedstawicieli Fundacji Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, Fundacji Uniwersytetu Gdańskiego, Fundacji Rozwoju Edukacji Menedżerskiej SGH oraz Fundacji Politechniki Łódzkiej, których obecność świadczy o rosnącym zainteresowaniu inicjatywą.
Porozumienie Fundacji Akademickich zrzesza obecnie 6 fundacji działających przy uczelniach wyższych w Polsce. Łącznie reprezentują środowisko ponad 75 tysięcy studiujących, ponad 770 tysięcy absolwentów i ponad 13 tysięcy pracowników akademickich.
Podziękowania
Organizatorzy dziękują gospodarzowi Forum — Bibliotece Uniwersytetu Łódzkiego i jej Dyrektorowi Tomaszowi Piestrzyńskiemu — za udostępnienie przestrzeni oraz wszystkim prelegentom, panelistom i uczestnikom za zaangażowanie w dyskusję.
Kolejne Forum Fundacji Akademickich już we wrześniu 2026 r. w Gdańsku. Do zobaczenia!
